Tożsamość jest przekonaniem o tym, kim jestem, co robię, myślę, czuję, do czego dążę. Na podstawie tego przekonania każdy z nas buduje wizję własnej osoby (tożsamość osobistą). Wizja ta odnosi się do specyficznych, odrębnych i niepowtarzalnych u innych ludzi cech naszego wyglądu, psychiki i zachowania itp.[1] Pojęcie tożsamości łączy się z dwoma typami relacji: stosunkiem nas samych do siebie i naszym stosunkiem do innych ludzi i otoczenia. Kiedy czujemy więzi łączące nas z innymi ludźmi i mamy poczucie przynależności do jakiejś grupy (np. rodziny, grupy zawodowej, wspólnoty lokalnej, narodu), a także dostrzegamy odrębność naszej grupy od innych, wówczas możemy powiedzieć, że posiadamy tożsamość społeczną. Jest ona bowiem wynikiem naszej przynależności do różnych grup lub kategorii społecznych oraz poczucia więzi z nimi.[2]

Ludzie zawsze zamieszkują określony obszar (w węższym ujęciu – terytorium, w szerszym – region), wiążąc się z nim w większym lub mniejszym stopniu. Jeśli odczuwamy więź emocjonalną łączącą nas z konkretnym terytorium (regionem), postrzegamy ją jako część siebie i jako własną przestrzeń, to możemy powiedzieć, że posiadamy osobistą tożsamość terytorialną (regionalną). Jest ona naszym indywidualnym poczuciem przynależności do przestrzeni, kultury, społeczności danego terytorium (regionu).  W perspektywie społecznej, tożsamość terytorialna (regionalna) jest składową tożsamości społecznej i kulturowej oraz odwołuje się do charakterystycznych cech (społecznych, kulturowych, gospodarczych) ludności zamieszkującej dane terytorium lub region. Ważnym wyznacznikiem tożsamości terytorialnej (regionalnej) jest istnienie więzi emocjonalnej z danym terytorium, krajobrazem, ale również z mieszkańcami, wytworami kultury materialnej i duchowej, symbolami danego terytorium – a więc zarówno materialnym, jak i duchowym dziedzictwem kulturowym danego obszaru.[3]  Zdarza się, że pojęcie tożsamości terytorialnej rozgranicza aspekty geograficzno-krajobrazowe terytorium od jego aspektów społeczno-kulturowych. Taka sytuacja ma miejsce wtedy, gdy dla mieszkańców regionu – terytorium jest jedno, ale kultura  głównie ze względu na pochodzenie mieszkańców – różna. O ile więc można spodziewać się „sporu” o wartości i symbole kultury w regionie, o tyle wartości przestrzenno-krajobrazowe terytorium mogą być dostrzegane w sposób zbliżony.

Źródła:

[1] “Słownik Encyklopedyczny Edukacja Obywatelska”, Wydawnictwo Europa, R. Smolski, M. Smolski, E. H. Stadtmüller. 1999.

[2] „Tożsamość regionalna mieszkańców województwa zachodniopomorskiego – raport z badań eksploracyjno-diagnostycznych”, Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego, D. Rybarska-Jarosz, L. Barylski, Szczecin 2012.

[3] „Tożsamość terytorialna w różnych skalach przestrzennych”, red. Z. Rykiel, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2010.